Di chúc miệng có thể sửa đổi hay không?

Câu hỏi:

Ông cố ngoại tôi có 3 người con gái. Trong đó 1 người đã mất là bà ngoại tôi, còn lại 2 người. Theo tôi biết mẹ tôi là người duy nhất thừa hưởng phần tải sản của bà ngoại tôi. Nghĩa là mẹ tôi được chia đều như hai người con ruột của ông cố tôi. Và bằng chứng rành rành là hễ chỗ nào có đất của ông cố đều được đóng cọc thành ba nghĩa là chia cho ba người đồng đều.

Trước khi mất ông có di chúc miệng để lại trước mặt nhiều người nhưng vì không bằng một văn bản cụ thể nào nên 2 người còn lại đã cố tình sửa đổi lại có lợi cho họ.

Như vậy cho tôi được hỏi, Nếu như xảy ra tranh chấp thì phần thắng của mẹ tôi là bao nhiêu phần trăm? Và chuyện họ cố tình sửa chữa có được coi là vi phạm pháp luật không?

Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đến chuyên mục tư vấn luật đất đai của chúng tôi, với trường hợp của bạn Văn phòng luật sư Đồng Đội giải đáp như sau:

Căn cứ pháp lý:

  • Bộ luật dân sự năm 2005

Thứ nhất: Vấn đề người thừa kế

Theo quy định về thừa kế thế vị tại Điều 677 BLDS năm 2005 thì “Trong trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống”.

Do vậy, nếu bà ngoại của bạn chết cùng lúc hoặc chết trước thời điểm ông cố của bạn chết thì mẹ của bạn là người thừa kế thế vị và mẹ của bạn được hưởng phần di sản mà ông cố của bạn để lại cho bà ngoại bạn. Và việc phân chia di sản theo di chúc được thực hiện theo ý chí của ông cố – tức là được chia đều (theo như thông tin bạn cung cấp), mẹ bạn sẽ được hưởng 1/3 di sản do cụ bạn để lại.

Thứ hai: Bản di chúc bằng miệng

Theo quy định tại khoản 1 Điều 649 BLDS năm 2005 “Di chúc phải được lập thành văn bản; nếu không thể lập được di chúc bằng văn bản thì có thể di chúc miệng’. Tuy nhiên, di chúc bằng miệng được công nhận là hợp pháp khi thỏa mãn các điều kiện được quy định tại khoản 5 Điều 652 BLDS năm 2005 : “Di chúc miệng được coi là hợp pháp, nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau đó những người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn năm ngày, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng hoặc chứng thực”. Do vậy,di chúc của ông cố bạn để lại nếu đáp ứng đủ các điều kiện trên thì mới được công nhận là hợp pháp.

Và nếu bản di chúc là hợp pháp thì không ai được sửa đổi vì bản chất của di chúc là “sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết”- trích Điều 646 BLDS năm 2005. Việc hai người con của ông cố bạn cố ý sửa đổi di nguyện của ông cố sẽ là hành vi vi phạm pháp luật.

Theo như nội dung câu hỏi của bạn đưa ra thì di chúc miệng mà cụ cố của bạn để lại có người làm chứng nhưng những người làm chứng đó lại không ghi chép lại, không cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Do vậy. di chúc miệng mà cụ cố bạn để lại không hợp pháp, do vậy nó không có hiệu lực pháp luật.

Như vậy, khối di sản mà cụ cố bạn để lại sẽ được chia theo pháp luật. Những người được hưởng thừa kế theo pháp luật của cụ cố của bạn trong trường hợp này sẽ là 3 người con gái của cụ, trong đó có bà ngoại bạn. Theo quy định của pháp luật thì khối di sản này sẽ được chia đều cho 3 người con gái, như vậy, bà ngoại bạn sẽ được hưởng 1/3 khối di sản đó.

Do tại thời điểm hiện tại bà ngoại bạn đã mất, nên mặc nhiên, phần di sản mà bà ngoại bạn được hưởng từ cụ cố sẽ được chia theo di chúc ( nếu bà ngoại bạn có để lại di chúc) hoặc chia theo pháp luật ( nếu bà ngoại bạn không để lại di chúc).

Nếu có tranh chấp xảy ra, mẹ bạn sẽ là người hưởng di sản của bà ngoại bạn để lại ( tức 1/3 khối di sản của cụ cố) nếu mẹ bạn là người thừa kế theo pháp luật duy nhất của bà ngoại bạn; nếu mẹ bạn không phải là người thừa kế duy nhất của bà ngoại bạn thì di sản mà bà ngoại bạn để lại sẽ được chia đều cho các đồng thừa kế theo quy định của pháp luật.

Theo quy định của Bộ luật dân sự năm 2005, di chúc có hai hình thức cơ bản là: di chúc được xác lập bằng văn bản và di chúc miệng.

Theo đó: “1. Trong trường hợp tính mạng một người bị cái chết đe dọa do bệnh tật hoặc các nguyên nhân khác mà không thể lập di chúc bằng văn bản thì có thể di chúc miệng.” (khoản 1 Điều 651) và: “5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp, nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau đó những người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn năm ngày, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng hoặc chứng thực.” (khoản 5 Điều 652). Theo đó, chỉ khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện này, di chúc miệng mới có giá trị pháp lý.

Trường hợp vi phạm các điều kiện trên, di chúc miệng sẽ bị vô hiệu; khi đó, di sản thừa kế sẽ được đem chia theo pháp luật.

Do bạn không cung cấp thông tin rõ về thời điểm bà ngoại bạn chết và đặc điểm của bản di chúc nên tôi hướng dẫn bạn cách giải quyết như trên.

Luật sư Trần Xuân Tiền – Văn phòng luật sư Đồng Đội
Trụ sở: P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
Điện thoại: (024) 6329 7648 – Hotline: 0936.026.559
Website: https://dongdoilaw.vn – Email: tranxuantien1964@gmail.com

You might also like

Leave A Reply

Your email address will not be published.